Obróbka i zastosowanie granitu w budownictwie

Właściwości granitu istotne dla budownictwa

Granit jest skałą magmową głębinową o ziarnistej strukturze, zbudowaną głównie z kwarcu, skaleni i miki. Jego podstawowe cechy użytkowe to wysoka twardość (6–7 w skali Mohsa), odporność na ścieranie, mrozy, wilgoć i kwasy. Granit praktycznie nie chłonie wody, co czyni go materiałem trwałym w środowiskach zewnętrznych — posadzkach placów, schodach wejściowych, podmurówkach i okładzinach elewacyjnych.

Polskie granity dolnośląskie różnią się między sobą barwą i strukturą w zależności od lokalizacji złoża. Granit strzegomski charakteryzuje się jasną, szarawobiałą barwą i dużymi kryształami skaleni. Granit borowski jest ciemniejszy, drobnoziarnisty. Karkonoskie odmiany bywają różowawe ze względu na obecność różowych skaleni potasowych.

Etapy obróbki kamienia

Droga granitu od kamieniołomu do gotowego wyrobu obejmuje kilka etapów:

• Wydobycie bloków — przy użyciu lin diamentowych lub materiałów wybuchowych, zależnie od wymaganej dokładności i przeznaczenia surowca.
• Transport i selekcja — bloki klasyfikowane są według wymiarów, rodzaju spękań i jednorodności barwy. Wadliwe partie trafiają do kruszenia na kruszywa.
• Piłowanie — bloki cięte są na płyty (tarczami diamentowymi lub wielopiłami ramowymi) o grubości od kilku do kilkudziesięciu centymetrów.
• Szlifowanie i polerowanie — płyty szlifuje się kolejnymi frakcjami ścierniwa, a następnie poleruje, uzyskując lustrzaną powierzchnię wydobywającą pełnię barwy i rysunku kamienia.
• Formatowanie i wykańczanie krawędzi — cięcie do wymiaru gotowego wyrobu, fazowanie lub profilowanie krawędzi.

Zastosowanie w elewacjach

Płyty granitowe o grubości od 2 do 4 cm stosowane są jako okładziny elewacyjne budynków użyteczności publicznej, banków, hoteli i biurowców. Mocowanie odbywa się na mokro (klej i zaprawa) lub na sucho (systemy podkonstrukcji z kotew i profili). System mocowania na sucho — tzw. elewacja wentylowana — dominuje w nowych inwestycjach ze względu na lepsze parametry cieplne i trwałość połączenia.

W przypadku budynków zabytkowych okładziny granitowe stosuje się rzadziej — preferowane są materiały o strukturze i barwie zbliżonej do oryginalnego kamienia budowlanego danego obiektu. W rewitalizacjach obiektów z kamienia wapiennego lub piaskowcowego granit pojawia się jedynie w uzasadnionych przypadkach technicznych.

Posadzki i nawierzchnie

Granit to jeden z najczęściej stosowanych materiałów posadzkowych w przestrzeni publicznej. Kostka granitowa (tzw. kocie łby lub kostka ciosana) układana jest na ulicach, placach i chodnikach. Trwałość nawierzchni z kostki naturalnej przy odpowiednim podłożu i spoinowaniu wynosi kilkadziesiąt lat, a zużyte elementy mogą być przebierane i ponownie układane.

Płyty granitowe o gładkiej lub płomieniowanej powierzchni stosowane są na schodach wejściowych, peronach kolejowych, halach lotnisk i innych miejscach o intensywnym ruchu pieszym. Normy budowlane precyzują wymagania dotyczące współczynnika tarcia (antypoślizgowości) nawierzchni w zależności od kąta nachylenia i wilgotności.

Mała architektura i nagrobki

Elementy małej architektury — ławki, donice, słupki, oporniki, stopnice — wykonywane z granitu są trwałym rozwiązaniem dla przestrzeni miejskich. Granit szary i czarny (gabro) to najpopularniejsze materiały kamieniarstwa nagrobkowego w Polsce. Zakłady kamieniarskie z Dolnego Śląska eksportują wyroby nagrobkowe m.in. do Niemiec i krajów skandynawskich.

Blaty kuchenne i wyposażenie wnętrz

Blaty granitowe w kuchniach i łazienkach to popularny element wyposażenia wnętrz. Granit jako blat roboczy jest odporny na zarysowania i wysoką temperaturę, choć wymaga impregnacji, aby nie chłonął tłuszczu i barwnych płynów. Producenci granitu oferują szeroką paletę odcieni i faktur, od jasnych skandynawskich granitów przez ciemne odmiany afrykańskie, aż po polskie granity dolnośląskie.